Etiket: fotoğraf psikolojisi
-
Bakışın Psikanalizi: Kamera Neyi Saklar?
Bir portre fotoğrafına baktığınızda, içinizde tarifi zor bir ürperti hissettiğiniz oldu mu hiç? Sanki siz o fotoğraftaki yüze bakmıyorsunuzdur da, fotoğraftaki o gözler tuvalin ya da kağıdın arkasından doğrudan sizin ruhunuzu izliyordur. Ya da bir sokak fotoğrafı çekerken, kamerayı birine doğrulttuğunuz o salisede aranızda kurulan o görünmez, gergin hat… Psikanaliz ve çağdaş sanat teorisi bu…
-
Fotoğrafın Resim Olma Arzusu: Piktoryalizm ve Netliğin Reddi
19. yüzyılın sonlarına doğru, insanlık tarihini kökten değiştiren yeni bir teknoloji tüm dünyayı sardı: Fotoğraf makinesi. İlk başlarda bu icat, gerçeği birebir kaydeden mekanik, bilimsel ve soğuk bir belge aracı olarak görülüyordu. Toplumun gözünde fotoğrafçı, deklanşöre basan bir teknisyenden ibaretti; asla bir ressam veya heykeltıraş gibi “sanatçı” değildi. İşte tam bu dönemde, ellerinde kameralarla ortaya…
-
Görünmeyenin Peşinde: Sanatın Sırrı Nerede Başlar?
Bir tablonun önünde durduğumuzda, vizörden bir ana bakarken ya da beyaz bir kağıda ilk çizgiyi bırakırken içimizde bir şeyler titrer. Çoğu zaman bu hissi “güzellik” kelimesiyle geçiştirmeye çalışırız. Ancak biliriz ki sanat, sadece güzel olanı taklit etmekten çok daha büyük bir gizeme sahiptir. Peki ama nedir bu gizem? Sanatın asıl sırrı nerede başlar? Bu soruya ne…
-
Aynanın Arkasındaki Benlik: Lacan’ın Ayna Teorisi ve Otoportre Psikolojisi
Bir fotoğrafçı kamerasını kendine çevirdiğinde ya da bir ressam tuvalde kendi yüzünün hatlarını aramaya başladığında, orada gerçekleşen şey sadece teknik bir pratik midir? Yoksa görünenden çok daha derin, psikolojik bir kazı çalışması mı? Sanat tarihi boyunca otoportre, yaratıcının kendi varlığını sabitleme arzusu olarak görüldü. Ancak psikanalitik açıdan bakıldığında otoportre; insanın hayatı boyunca sürecek olan o…
-
Acının Estetiği: Katarsis ve Ruhun Sanatla Arınma Ritüeli
İnsanoğlu yüzyıllardır aynı kadim soruyla dönüp duruyor: Neden bizi üzen şarkıları tekrar tekrar dinleriz? Neden içimizi sızlatan puslu fotoğraflara dakikalarca bakar, hüzünlü hikayelerde kendimizi kaybederiz? İnsan psikolojisi, doğası gereği acıdan kaçmaya programlanmışken; sanatta neden ısrarla melankolinin, dramın ve karanlığın peşinden gideriz? Bu sorunun cevabı, psikanalizin ve sanat felsefesinin en büyüleyici kavramlarından birinde gizli: Katarsis. Yani, ruhun sanat yoluyla…
-
Ruhun Çok Sesli Renkleri: Sinestezi ve Sanatta Duyuların Dansı
Sanat tarihi boyunca bazı yaratıcı zihinler, dünyayı biz sıradan fanilerden çok daha farklı, çok daha büyüleyici bir algı katmanında deneyimlediler. Bizler bir piyano tuşuna basıldığında sadece bir ses duyarken; onlar odanın içine yayılan derin bir laciverti ya da parıldayan bir altın sarısını izliyorlardı. Bir tuvale bakarken kulaklarında senfoniler çınlıyor, kelimelerin tadını dillerinde hissediyorlardı. Tıp dünyasının…
-
Polaroid Neden Hâlâ Estetik Bir Takıntı
Polaroid Neden Hâlâ Estetik Bir Takıntı? Bugün en yüksek çözünürlüklü kameralara, gelişmiş yapay zekâ destekli düzenleme araçlarına ve neredeyse kusursuz görüntü kalitesine sahibiz. Buna rağmen insanlar hâlâ eski Polaroid fotoğrafların peşinden gidiyor. Sosyal medyada milyonlarca kişi Polaroid çerçeveler kullanıyor, vintage filtreler uyguluyor ve modern fotoğrafları bilinçli olarak kusurlu göstermeye çalışıyor. Peki neden? Teknoloji bizi daha…
-
Analog Fotoğrafçılığın Nostaljik Estetiği
Bugün bir fotoğraf çekmek neredeyse düşünmeden yaptığımız bir hareket hâline geldi. Telefon ekranına dokunuyoruz, görüntü oluşuyor ve saniyeler içinde paylaşılabiliyor. Ancak analog fotoğrafçılığın hakim olduğu yıllarda bir kare üretmek bundan çok daha farklı bir deneyimdi. Çünkü o dönemde fotoğraf yalnızca “çekilmiyordu.”Hazırlanıyordu. Belki de bu yüzden analog dönem fotoğraflarına baktığımızda hâlâ farklı bir his alıyoruz. Çünkü…
-
Fotoğrafçılık İlk Bulunduğunda İnsanlar Neden Korktu?
Bugün bir kameraya bakmak sıradan bir şey gibi görünüyor. İnsanlar her gün yüzlerce kez fotoğraf çekiyor, kendi yüzlerini ekranlarda görüyor ve görüntüler saniyeler içinde dünyanın diğer ucuna ulaşabiliyor. Ancak fotoğrafın ilk ortaya çıktığı dönemlerde durum tamamen farklıydı. Çünkü insanlar ilk kez gerçeğin fiziksel olarak “yakalanabildiğini” görüyordu. Ve bu durum birçok kişiyi büyülediği kadar korkuttu da.…
-
Camera Obscura’dan Modern Kameralara: Görüntünün Evrimi
Fotoğrafın hikâyesi aslında bir kameranın değil, insan gözünün taklit edilmeye çalışılmasının hikâyesidir. İnsanlar yüzyıllar boyunca gördükleri dünyayı yalnızca hafızalarında taşıyabildi. Bir yüz birkaç yıl içinde değişiyor, bir şehir zamanla dönüşüyor, anılar ise giderek silikleşiyordu. Belki de bu yüzden insanlık, gerçeği olduğu gibi saklayabilecek bir sistem yaratmaya takıntılı hâle geldi. Fotoğraf ortaya çıkmadan çok önce bile…